Flamenco VS Nauka

Autor - dr Wanda Forczek, adiunkt w Zakładzie Biomechaniki, AWF w Krakowie.

Taniec jest przede wszystkim formą sztuki, pozwalającą wyrażać emocje. Charakteryzuje go piękno i estetyka ruchu. Jednocześnie towarzyszy mu ogromny wysiłek fizyczny i ryzyko występowania urazów na skutek przeciążeń. Biorąc pod uwagę fakt, iż ciało jest narzędziem pracy tancerki, niezbędna wydaje się być świadomość procesów zachodzącym w nim podczas wykonywania różnych ewolucji ruchowych. Zatem, jak i czy w ogóle można znaleźć kompromis pomiędzy pięknie wykonanym elementem a zagrożeniem występujących przeciążeń. Brak wiedzy o tym, jak funkcjonuje aparat ruchu tancerki, w wielu sytuacjach może wręcz być niebezpieczny. Pomoc przychodzi ze strony nauki, której rozwiązania oparte na wykorzystaniu aparatury pomiarowej mają za zadanie pomóc znaleźć optymalną technikę ruchu nie zaburzając jego estetyki.

Skąd przeciążenia we flamenco?
Powtarzające się uderzania stóp o podłoże sprawiły, że Flamenco nazwane zostało tańcem perkusyjnym. Z uwagi na charakterystyczną formę ruchu stóp oraz stosowanie tradycyjnego obuwia, ciało tancerki flamenco narażone jest na wysoki poziom drgań / wstrząsów, których pochłanianie ma miejsce głównie w stawach. Ponad wszelką wątpliwość najbardziej narażonym na wstrząsy elementem ciała tancerki jest stopa. W chodzie i tańcu największe naciski wywierane są na głowy pierwszej i drugiej kości śródstopia. Jest to pochodną wielu czynników: m.in. masy ciała, wysokości pięty, czy rodzaju/ charakteru wykonywanego ruchu. Badania pokazują, że kontakt dowolnej części stopy z podłożem w czasie wykonywania zapateado (czyli pracy stóp) wywołuje fale impulsu kilkukrotnie przekraczające ciężar ciała (w zależności od prędkości, z jaką się poruszamy), które przenoszone na wyższe piętra układu ruchu, w szczególności odczuwane są na poziomie stawu kolanowego.
W dużej mierze może temu sprzyjać odpowiedni rodzaj buta, właściwe podłoże,
czy wreszcie prawidłowa pozycja ciała. O ile nie zawsze mamy możliwość wyboru satysfakcjonującego nas w tym względzie obuwia (może dodatkowo wyposażonego
w odpowiednie wkładki), czy twardości podłoża, na którym tańczymy, o tyle od nas zależy przyjmowanie prawidłowej pozycji ciała.

Czym jest prawidłowa POZYCJA CIAŁA podczas ZAPATEADO?
ugięte kolana, ugięte stawy biodrowe, stopy ustawione w linii bioder, ustabilizowana miednica, wyprostowane plecy, uniesiona głowa. Tak zrównoważona pozycja pozwala zapracować konkretnym mięśniom we właściwy sposób (związany z wykonywanym ruchem), a nie dodatkowym stabilizowaniem chwiejnej pozycji ciała. Warto pamiętać, że natura hojnie nas obdarowała. Ciało dorosłego człowieka składa się z 206 kości i 450-500 mięśni. A zatem utrzymać tę całą konstrukcję w pionie na dwóch małych stopach, to majstersztyk ekwilibrystyki 🙂

Dlaczego?
- Ugięte KOLANA minimalizują poziom drgań, jakie powstają podczas uderzania stopami o podłoże do bezpiecznego poziomu częstotliwości. Umożliwia im to m.in. obecność 2 łąkotek, które dopasowują do siebie powierzchnie stawowe kości udowej i piszczelowej, zmniejszają tarcie w stawie, równomiernie rozkładają obciążenie struktur stawowych.
- ugięcie STAWÓW BIODROWYCH, sprzyja zwiększeniu ruchów miednicy, co pozwala również aktywować mięśnie otaczające miednicę - w tej pozycji działają jako amortyzatory wstrząsów podczas stepowania. Wyprostowane biodra (ryc. a) powodują usztywnienie miednicy. Kontrolowane uniesienie miednicy decyduje o prawidłowym ustawieniu kręgosłupa w odcinku lędźwiowym (nadmierna lordoza lędźwiowa intensyfikuje obciążenie tej partii kręgosłupa). Badania dowiodły, że flamenco generalnie wymaga pozycji kręgosłupa bliskiej granicy funkcjonalnej (co niekiedy może wywoływać bóle pleców i odcinka szyjnego - zwłaszcza dla osób początkujących, dla których pozycja taka jest daleka od naturalnej.

Ciekawostka dla zawodowców:)

Co się dzieje ze stawem kolanowym podczas dynamicznych ruchów stepowania?

ris 1

Prawidłowe ugięcie kolan (nie przekraczające linii stopy) jest wynikiem ergonomicznej adaptacji podczas szybkiej pracy stóp. Wyprostowany staw kolanowy wykazuje mniejsze możliwości pochłaniania impulsu powstałego podczas zderzenia z podłożem, co przyczynia się do zwiększenia sił przekazywanych do pasywnych struktur kolana (ścięgien, więzadeł), a w konsekwencji więcej niekorzystnych drgań przenoszonych jest wyżej - w kierunku kręgosłupa. Z drugiej strony nadmierne ugięcie stawu kolanowego może spowodować uszkodzenia rzepki.

 

Ryc. 1. Prawidłowe ustawienia kolana u tancerki Flamenco

ris 2

Pozycja ta może powodować nadmierne napięcie ud i kolan, przyczyniając się do:
• Wzrostu sił ściskających w stawie rzepkowo-udowym.

• Niektóre mięśnie są zmuszone do pracy przy krótszej długości, np. podudzia (Trójgłowy łydki), mięsień czworogłowy uda. Trójgłowy łydki jest napięty ze względu na buty na wysokim obcasie, a czworogłowy uda z powodu kompresji podczas zapateado.

Ryc. 2. Staw kolanowy

* Najczęstsze diagnozy to: chondromalacja (rozmiękanie chrząstki stawowej rzepki), syndrom nadmiernej kompresji rzepki i zapalenie ścięgien rzepki).

Bardzo istotnym elementem profilaktyki urazów i przeciążeń jest dokładna rozgrzewka poprzedzająca trening.